Nu iedereen van kakelkip tot glibberaal zo enthousiast aan het oorlogshitsen is, wordt het tijd voor een terugblik. Is het wel verstandig om in een ver land te gaan vechten? Een overzicht.
Nederlandse militairen namen deel aan de door de VS geleide operatie Restore Hope en de VN-missie UNOSOM II, bedoeld om humanitaire hulp mogelijk te maken. Het mandaat was onduidelijk en de missie liep uit op geweld.
Geen blijvende verbetering voor Somalië.
Nederlandse VN-militairen (Dutchbat III) konden de enclave Srebrenica niet beschermen tegen Bosnisch-Servische troepen. Wat volgde was een genocide waarbij ruim 8.000 Bosnische moslimmannen en -jongens werden vermoord. De hele Bosnische oorlog (1992–1995) kostte naar schatting 100.000 levens. Nederland werd later deels aansprakelijk gesteld voor het falen van de bescherming.
Ruim 8.000 vermoorde mannen en jongens.
Nederlandse F-16's namen deel aan de NAVO-bombardementen op Joegoslavië, zonder expliciet VN-mandaat. De operatie was juridisch omstreden. Door mislukte aanvallen vielen honderden burgerdoden. De bekendste misser was het Amerikaanse bombardement op de Chinese ambassade in Belgrado.
Zonder VN-mandaat. Honderden burgerdoden.
De Nederlandse missie in Uruzgan combineerde wederopbouw met gevechtsoperaties. Ondanks grote inspanningen verslechterde de veiligheid. De twintigjarige oorlog kostte naar schatting 170.000 tot 175.000 levens, onder wie ongeveer 50.000 Afghaanse burgers.
2021: de Taliban weer aan de macht.
Nederland steunde de invasie politiek, op basis van onjuiste inlichtingen over massavernietigingswapens, en stuurde daarna troepen naar de provincie Al-Muthanna. De oorlog bracht geen stabiliteit maar meer geweld en chaos. De Commissie-Davids concludeerde later dat er geen deugdelijk volkenrechtelijk mandaat was. Het conflict kostte naar schatting 150.000 tot 600.000 Iraakse levens.
Geen deugdelijk mandaat, wel 150.000 tot 600.000 doden.
Nederland nam deel aan Ocean Shield (NAVO) en Atalanta (EU). Op korte termijn daalde de piraterij, maar de onderliggende oorzaken, zoals illegale visserij, gifdumping en instabiliteit aan land, werden niet aangepakt.
Symptoom bestreden, oorzaak gebleven.
Nederland leverde F-16's voor de no-flyzone en een mijnenjager voor het wapenembargo van de NAVO-operatie Unified Protector. De missie om burgers te beschermen werd in de praktijk een missie voor regimewissel. Na de val van Kaddafi ontstond een machtsvacuüm, met jarenlange burgeroorlog, de opkomst van terreurgroepen en een migratiecrisis als gevolg.
Burgers beschermen werd regimewissel.
De Nederlandse bijdrage aan de VN-missie MINUSMA kampte met logistieke problemen, gebrekkige uitrusting en onduidelijke doelen. In 2016 kwamen twee Nederlandse militairen om bij een mortierongeluk, door ernstige tekortkomingen in materieel en procedures. Het conflict in Mali heeft sinds 2012 naar schatting meer dan 20.000 doden geëist.
Twee eigen doden door eigen materieel.
Nederlandse F-16's bombardeerden IS-doelen, eerst in Irak en later ook in Oost-Syrië. In juni 2015 troffen ze in Hawija (Irak) een IS-bommenfabriek, waarbij de explosieve kracht van de opgeslagen materialen werd onderschat. De enorme secundaire explosie kostte 70 tot 85 burgers het leven. Dat bleef jarenlang buiten beeld, tot onderzoeksjournalisten het in 2019 onthulden. Ook bij andere aanvallen, zoals in Mosul, vielen burgerdoden. De luchtcampagne bracht geen blijvende stabiliteit in de regio.
Hawija: 70 tot 85 burgerdoden, vier jaar verzwegen.
Militair ingrijpen is vaak complexer dan vooraf wordt voorgesteld, en de resultaten komen zelden overeen met de officiële doelen.
De beste manier om vrede en veiligheid op ons continent te bewaren is handel drijven met elkaar, vooral met Rusland. Helaas gaat de EU juist de andere kant op: richting een nieuwe koude (of warme) oorlog. En tante Ursula of juffrouw Kallas kunnen we niet wegstemmen.